Goedbetaalde slavernij

En daar ging hij dan, als nakomeling van een slavengeslacht, opgeklommen in de wereld der blanken, gezeteld in een vliegmachine richting het Italiaanse Milaan. Als een van de vele jonge mannen - die tijdens de transferperiode in het betaalde voetbal van eigenaar veranderde – werd hij vrijgekocht gelijk zijn voorvaderen. Zijn streven naar roem en rijkdom wordt gadegeslagen door de hele wereld, zijn reputatie als talent onderworpen aan het alziend oog van de in extase zijnde toeschouwers van het spel.

Nee, de moderne geschiedenis is niet alleen voorbehouden aan zij die cultureel en historisch een achtergrond van dienbaarheid aan een meester hebben. Ook gezonde, in vrijheid opgevoede Hollandsche mannen laten zich hun vrijheid afnemen. Zelfs in het huidige Friesland van 2011 kun je eigendom worden van organisatie. Er wordt voor je betaald dus kun je ook weer verkocht worden, gelijk De Staten van Holland besloten in 1684 om Nederlandse onderdanen uit de provincie Holland naar De West te zenden, en ze daar te verkopen.

Het schijnt een vergeten voorval te zijn dat in 1807 het Verenigd Koninkrijk de slavenhandel verbood en in 1833 een einde kwam aan de slavernij. Nu heeft de Nederlandse Staat historisch gezien altijd al tegen gesparteld maar onder internationale druk en druk van de Surinaamse Onafhankelijkheidsstrijders werd de slavernij in Suriname uiteindelijk opgeheven op 1 juli 1863. De Nederlandse regering betaalde een schadevergoeding van 300 gulden per slaaf aan de eigenaars ter compensatie voor het verloren eigendom. Die ging niet naar de slaaf, maar naar de eigenaar, ter compensatie voor het verloren eigendom. Deze maatregel was des te wranger, omdat slavenhouders vlak voor de afschaffing extra jacht gingen maken op gevluchte slaven. Zo konden zij zo veel mogelijk compensatiegeld opstrijken. De bedragen zijn tegenwoordig exorbitant hoger.

In Suriname werden de voormalige slaven voor een periode van tien jaar onder staatstoezicht geplaatst en bleven ze dus veelal op dezelfde plantages werken. Uiteindelijk waren deze slaven pas echt vrij in 1873, in plaats van het zo vaak genoemde jaartal 1863. In deze periode waren vrijgelatenen tussen de 15 en 60 jaar verplicht een arbeidsovereenkomst af te sluiten. Voor een gedeelte van de huidige talentvolle jongeren is dat niet veranderd. Je kunt geen sportief beroep uitoefenen zonder een verplichte overeenkomst, waarin vaak de verkoopprijs en afkoopsom worden vastgelegd. Pas na de periode van staatstoezicht verwierven de voormalige slaven het volledig burgerrecht, gelijk een hij, die in het vliegtuig richting Milaan stapte.

Tussen ongeveer 1500 en 1850 werden omstreeks 11 miljoen Afrikanen als slaaf over de Atlantische Oceaan getransporteerd. Gemiddeld stierf zo'n 15% van de slaven tijdens het transport. Nederland nam met het verhandelen zo’n 550.000 slaven voor haar rekening. In de onder indirect bestuur staande delen van Nederlandsch – Indië, bleef de slavernij nog voortbestaan. Op het eiland Sumbawa duurde dit zelfs tot 31 maart 1910. Na honderd jaar komt de Balkenende mentaliteit van V.O.C en W.I.C. langzaam maar gestaag weer tot een hoogtepunt. Afrikaanse jongetjes wiens voorvaderen aan de slavernij zijn ontsnapt en nazaten van voormalige slaven worden voor een habbekrats geronseld en - na cultivering in het Nederlandsche als dure handelswaar - verkocht naar dictatoriale eigenaren van, groen geschoren, door tribunes omringde plantages.

Hoewel slavernij officieel is afgeschaft, schat men dat er meer dan 100 miljoen mensen wereldwijd nog steeds in slavernij leven. Met slavernij wordt dan bedoeld vormen van “gedwongen werk” oftewel dwangarbeid. Hoewel in delen van Afrika en Azië nog slavernij en gedwongen werk voorkomen, wordt de mensenhandel gezien als de grootste en snelst groeiende bron voor gedwongen werk. Het zijn vooral laagopgeleide mensen in Amerika die het slachtoffer van de nieuwe slavernij worden. Door het ontnemen van steeds meer arbeidersrechten worden werknemers gedwongen alles te doen voor hun bedrijf, op straffe van een eenvoudig ontslag zonder enige compensatie. Ook in Nederland wordt gesproken over de versoepeling van die rechten. Het afbreken van de vangnetten die ooit zorgden voor een gelijk speelveld, maken de werknemers afhankelijk. Geen argument kan nog dienen als reden om een opdracht te weigeren, hoe onzinnig die ook mag zijn. Bazen worden weer bazen in de letterlijke zin van de uitdrukking. “Nul-uren contracten” die slechts de zekerheid geven aan eigenaren van fabrieken, callcenters en andere productiestallen zorgen voor de onderwerping van moderne slaven, ontnomen van ieder recht op zekerheid.

Zekerheid had hij al voordat hij plaats nam in de vliegtuigstoel. De zekerheid dat zijn toekomst afhangt van prestaties. Zouden ze niet aan de verwachtingen van de contracthouder voldoen, zal de afkoopsom voor zijn vrijheid laag zijn. Wordt hij een ster, zullen de spotlights hem beschijnen op het schavot van de slavenhandelaar en zijn verkoopprijs worden opgedreven. Ook al komen de roem en rijkdom - ook al heeft je eigenaar zoveel miljoenen voor je betaald dat het dat je ego streelt - het verbloemd niet de werkelijkheid van het slechts tot eigendom verworden zijn.