Schaatsen door de liberale samenleving.

Het waren fantastische ogenblikken. De gouden medailles van de Nederlandse schaatsers op de Olympische Spelen in Vancouver. In een regio van Canada, die ze zelf de “Sunshine Coast” noemen, te midden van een commercieel spektakel van reclameblokken en sportiviteit, die ondergeschikt was aan de markt van sponsoren, vierde de natuur de lente. De Canadezen zijn er trots op, en zelfs sommige autochtone bewoners haalden hun voordeel uit dit evenement. De Nederlandse schaatsers lieten zien waarin een klein landje groot kan zijn. Niet als trots van een natie, maar als twee separate verzuilingen, verwezenlijkt in commerciële teams. Natuurlijk juichen wij Nederlanders voor iedere medaille, maar de strijd tussen de teams van Orie en Kemkers was duidelijk zichtbaar. Het schijnt voor Nederlanders moeilijk te zijn om nog als één natie naar buiten te treden. Balkenende was daar dan ook niet om de sporters te ondersteunen in hun weg naar de overwinning, maar om een leer moment te beleven. De conclusie bleek dat je ook gescheiden van elkaar een uiteindelijk persoonlijk doel kunt bereiken. Als Sven Kramer een gouden plak wint, zijn de andere landgenoten verliezers, vooral diegene die deel uitmaken van het “Control” team. Een paar dagen later het omgekeerde als Mark Tuitert de beste blijkt te zijn. Oprechte felicitaties van de andere zuil TVM waren niet in beeld. En dat is hoe het moet zijn volgens de liberale uitgangspunten. De sterkste wint, en “de markt” bepaald, concurrentie haalt de beste prestaties naar boven, teamgevoel maakt plaats voor individualisme.

Zo gaat dat nu eenmaal in het nieuwe Nederland. We streven met z’n allen naar welvaart en welzijn, maar alleen de sterkste wint, en bepaald het ideale beeld. Alle ziekenhuizen willen een bijdrage leveren aan een goede gezondheidszorg, maar door de verstrekkende marktwerking gaat de ene failliet en kan de andere de beloning voor de raad van commissarissen verhogen. Het gezamenlijke doel heeft plaatsgemaakt voor winstbejag binnen de eigen organisatie. Bij reguliere zakelijke bedrijven is daar niets mis mee. De goedkoopste of de beste kwaliteit wint de strijd om de gunst van de klant. Maar als het gaat om zaken die essentieel zijn voor het welzijn van de bevolking brengt dit onacceptabele risico’s met zich mee. Het risico dat de verliezers achterblijven met een leegte en gebrek aan ondersteuning wordt langzamerhand een werkelijkheid. Het is heel gemakkelijk te juichen voor de winnaar en niet om te kijken naar de verliezers. We waren in Nederland een heel eind op weg, de tegenstellingen leken wat naar elkaar toe te groeien in de decennia die achter ons liggen. Met voorbeelden als de publieke omroep perikelen, waar de verzuiling weer een sterke vorm krijgt, de politiek waar rechts rechtser en links linkser wordt, staan de gewone burgers in het midden toe te kijken. Willen we weer terug naar een tijd waar een huwelijk tussen een Katholiek en een Protestant een taboe wordt? Gaan we weer buigen voor de grootwerkgevers als meneer de directeur langs komt in z’n praalwagen? Eén voordeel met een stap terug in de tijd geeft misschien een lichtpuntje in de toekomst aan; Protesten zoals weleer. De burger die weer in opstand komt als er iets niet bevalt. De Nederlander is wat dat betreft ingeslapen, door een idee, dat er toch niets aan te doen valt en je mening er niet meer toe doet. Er is maar één schuldige aan al die onverschilligheid en dat is het politieke wereldje in Den Haag, dat te lang vanuit een, voor repliek uit de samenleving afgesloten, nat kartonnen toren heeft geregeerd. Het karton droogt misschien langzaam op, en zal in de toekomst hopelijk niet tot ivoor worden hersteld.